Yeni Mahsuplaşma Düzenlemesi Ne Getiriyor?

EPİAŞ’ın 20 Mayıs 2026 tarihli duyurusuna göre, 2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği ile 5 Mayıs 2026 tarihli ve 33244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Usul ve Esaslar kapsamında, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin 26’ncı maddesine ilişkin saatlik mahsuplaşma ekranları Lisanssız Üretim Modülü’nde kullanıma açıldı.

EPİAŞ kullanıcı kılavuzunda, yeni mahsuplaşma işlemlerinin Mayıs 2026 uzlaştırma dönemine yönelik olarak Haziran 2026’dan itibaren yürütüleceği ve şebeke işletmecilerinin veri girişlerinin 1 Haziran 2026 tarihinde başlayacağı belirtiliyor.

Düzenlemeyle birlikte mahsuplaşma süreci, yalnızca aylık üretim ve tüketim toplamlarının karşılaştırıldığı bir yapı olmaktan çıkıyor. İlişkili üretim ve tüketim tesislerinin verileri saatlik zaman aralıklarıyla değerlendiriliyor.

Bu değişiklik özellikle şu alanları önemli hâle getiriyor:

• Üretim ve tüketim tesislerinin doğru gruplandırılması,

• Saatlik sayaç verilerinin eksiksiz aktarılması,

• Üretim ve tüketimin aynı zaman ekseninde karşılaştırılması,

• Farklı bölgelerde bulunan tesislerin doğru ilişkilendirilmesi,

• Tarife, SKTT ve sözleşme gücü kayıtlarının güncel tutulması,

• Saatlik üretim fazlası ve tüketim açığının ayrı ayrı izlenmesi.

Mahsuplaşma grupları nasıl oluşturuluyor?

Yeni yapıda üretim ve tüketim tesisleri, LÜM içerisinde temel olarak:

• Vergi kimlik numarası veya T.C. kimlik numarası,

• Mahsuplaşma grup numarası,

• Sayaç EIC kodu veya tesisat numarası

üzerinden ilişkilendiriliyor.

Aynı şirketin birden fazla tüketim tesisi ve bir veya daha fazla lisanssız üretim tesisi bulunuyorsa, hangi tüketim noktalarının hangi üretim grubu ile ilişkilendirildiğinin doğru tanımlanması gerekiyor.

EPİAŞ bildirim dokümanına göre aynı dağıtım bölgesinde bulunan gruplar ile bölgeler arası mahsuplaşmaya konu tesislere ait bilgiler LÜM’e aynı bildirim yapısı üzerinden aktarılıyor. Grup kayıtlarının üretim, tüketim ve gerektiğinde usulsüzlük bilgilerini içerecek şekilde hazırlanması gerekiyor.

Bu yapı, çok lokasyonlu işletmeler açısından önemli bir değişikliktir. Çünkü artık yalnızca şirketin toplam tüketimi değil, grup içerisindeki her ölçüm noktasının saatlik verisi ve ilişkilendirme bilgisi önem taşımaktadır.

Saatlik veriler sisteme nasıl aktarılıyor?

Veri aktarım yöntemi, üretim ve tüketim tesislerinin aynı ölçüm noktasında bulunup bulunmamasına göre değişiyor.

Üretim ve tüketim aynı ölçüm noktasındaysa

Üretim tesisi ile tüketim tesisi aynı ölçüm noktasında yer alıyorsa ilgili sayaç EIC kodu hem üretim hem de tüketim kaydında kullanılıyor.

Saatlik üretim ve tüketim değerleri, uzlaştırma kapsamında veriş ve çekiş verileri yüklenen sayaçtan LÜM’e alınabiliyor. Aynı sayaç üzerinde üretim ve tüketim birlikte bulunuyorsa her iki veri setinin de sisteme aktarılması gerekiyor.

Üretim ve tüketim farklı ölçüm noktalarındaysa

Üretim tesisi ile tüketim tesisi aynı ölçüm noktasında değilse üretim tesisine ait:

• Tesisat numarası,

• Saatlik üretim miktarı,

• Kurulu güç,

• Kaynak ve tesis tipi

gibi bilgilerin ayrıca bildirilmesi gerekiyor.

Tüketim verileri ise ilgili tüketim tesisinin EIC koduna bağlı sayaç kayıtlarından alınıyor.

Tüketim sayacı saatlik değilse

Tüketim sayacının okuma periyodu saatlik değilse profilleme yöntemiyle oluşturulan saatlik tüketim değerleri esas alınıyor. Bu durum gerçek saatlik yük eğrisi yerine tahmini bir profil kullanılmasına neden olabileceği için enerji analizi açısından ayrıca takip edilmelidir.

Sayaç ve veri kalitesi neden kritik hâle geldi?

Saatlik mahsuplaşmada yalnızca toplam endekslerin doğru olması yeterli değildir. Saatlik verilerin:

• Doğru ölçüm noktasına ait olması,

• Eksiksiz aktarılması,

• Uygun okuma periyodunda bulunması,

• Doğru grup ve dönemle eşleşmesi,

• Üretim ve tüketim yönlerinin doğru tanımlanması

gerekir.

EPİAŞ dokümanında, saatlik olarak tanımlanmış bir sayacın okuma periyodunun değiştirilmesi durumunda verinin LÜM’e aktarılamayabileceği ve ilgili saatlik üretim-tüketim değerlerinin mahsuplaşmaya dâhil edilemeyeceği açıkça belirtiliyor.

Ayrıca ölçüm noktası kayıtlarında aşağıdaki bilgilerin güncel olması gerekiyor:

• Ana tarife grubu,

• Tarife sınıfı,

• Gerilim seviyesi,

• SKTT durumu,

• Sözleşme gücü,

• Bağlantı pozisyonu,

• Aktif sayaç kaydı.

EPİAŞ kullanıcı kılavuzuna göre bu bilgileri eksik olan ölçüm noktaları için tüketim tesisi veya sayaç kaydı oluşturulmasına izin verilmiyor.

Dolayısıyla yeni sistemde sayaç haberleşmesi ve veri kalitesi yalnızca teknik bir izleme konusu değildir. Doğrudan mahsuplaşma ve faturalandırma sonucunu etkileyebilecek finansal bir konudur.

Aylık takvim de yönetilmelidir

LÜM bildirimleri yalnızca verinin kendisini değil, bildirim zamanını da önemli hâle getiriyor.

EPİAŞ dokümanına göre şebeke işletmecilerinin grup kayıt dosyalarını her ayın ilk 10 günü içerisinde sisteme kaydetmesi, güncel döneme ilişkin düzeltme bildirimlerini ise ayın 12’nci günü saat 17.30’a kadar iletmesi öngörülüyor.

Bu nedenle bir işletmenin kendi enerji yönetim sisteminde şu kontrolleri önceden yapması gerekir:

1. Sayaç verileri eksiksiz mi?

2. Eksik saat veya tekrarlanan veri var mı?

3. Üretim ve tüketim tesisleri doğru grupla eşleşiyor mu?

4. EIC ve tesisat numaraları doğru mu?

5. Bildirilen üretim ile inverter ve OSOS verileri uyumlu mu?

6. Tarife, SKTT ve sözleşme gücü kayıtları güncel mi?

7. Düzeltme süresi dolmadan önce veri kontrolü tamamlandı mı?

Saatlik mahsuplaşma neyi değiştiriyor?

Saatlik mahsuplaşma, farklı saatlerde oluşan üretim ve tüketim değerlerini görünür hâle getirir.

Örneğin bir tesiste:

• Saat 12.00’de 400 kWh üretim fazlası,

• Saat 18.00’de 400 kWh tüketim açığı

oluşabilir.

Aylık toplamda bu değerler birbirine eşit görünse de saatlik sistem açısından biri şebekeye veriş, diğeri şebekeden çekiştir.

Bu nedenle GES yatırımlarında şu göstergeler ayrı ayrı takip edilmelidir:

Buradaki temel amaç yalnızca fazla üretimi azaltmak değildir. Üretim ve tüketim profillerini mümkün olduğunca aynı saatlerde eşleştirmektir.

Mahsuplaşma ile dengesizlik aynı şey değildir

Yeni sistemle ilgili en sık karıştırılan konu, saatlik mahsuplaşma ile enerji dengesizliğinin aynı işlem olduğunun düşünülmesidir.

Ancak bu iki kavram farklı amaçlara ve hesaplama yapılarına sahiptir.

Mahsuplaşma, belirli bir lisanssız üretim grubunda üretim ile tüketimin mevzuat kuralları çerçevesinde eşleştirilmesidir.

Dengesizlik ise bir dengeden sorumlu tarafın elektrik piyasasındaki tüm alış, satış, üretim ve çekiş pozisyonlarının ilgili uzlaştırma dönemindeki farkıdır.

EPİAŞ’a göre dengesizlik miktarı her dengeden sorumlu taraf için uzlaştırma dönemi bazında hesaplanırken, enerji dengesizliklerinin mali uzlaştırması aylık olarak yapılıyor. Pozisyonun yapısına göre pozitif veya negatif dengesizlik oluşabiliyor.

Üretim fazlası, pozitif dengesizlik anlamına gelmez

Bir GES’in belirli bir saatte şebekeye 400 kWh fazla enerji vermesi, otomatik olarak ilgili işletmenin 400 kWh pozitif dengesizlik oluşturduğu anlamına gelmez.

Dengesizlik hesabında yalnızca GES üretim fazlası değil, dengeden sorumlu tarafın:

• İkili anlaşmaları,

• Gün öncesi piyasası işlemleri,

• Gün içi piyasası işlemleri,

• Üretim değerleri,

• Tüketim ve çekişleri,

• Dengeleme güç piyasası talimatları,

• Diğer piyasa pozisyonları

birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle:

Saatlik üretim fazlası bir mahsuplaşma sonucudur; pozitif dengesizlik ise portföy seviyesinde hesaplanan bir piyasa sonucudur.

Benzer şekilde, belirli bir saatte GES üretiminin tüketimi karşılayamaması da tek başına negatif dengesizlik anlamına gelmez.

Lisanssız üreticiye doğrudan dengesizlik faturası çıkar mı?

Saatlik mahsuplaşmaya geçilmesi, her lisanssız üreticiye EPİAŞ tarafından otomatik ve ayrı bir dengesizlik faturası kesileceği anlamına gelmez.

EPİAŞ’ın LÜM dokümanında:

• Saatlik mahsuplaşmaya dâhil tüketim sayaçlarının, mahsuplaşma sonucundan bağımsız biçimde ilgili tedarik şirketinin elektrik piyasası uzlaştırma hesaplamalarında yer almaya devam edeceği,

• Aynı ölçüm noktasındaki üretim için sayaca yüklenen saatlik üretim değerlerinin yalnızca LÜM hesaplamalarında kullanılacağı ve elektrik piyasası uzlaştırmasına dâhil edilmeyeceği

belirtiliyor.

Bu hükümler, LÜM mahsuplaşmasının piyasa dengesizlik uzlaştırmasından ayrı bir hesaplama katmanı olduğunu gösteriyor.

Ancak dengesizlik maliyetinin lisanssız üreticiye veya tüketiciye hiçbir şekilde yansımayacağı sonucu da çıkarılmamalıdır.

Maliyet;

• Tedarik sözleşmesinde ayrı bir dengesizlik bedeli,

• Üretim tahmin sapma bedeli,

• Portföy yönetim hizmet bedeli,

• Enerji alım veya satım fiyatında iskonto,

• Risk primi,

• Tolerans bandı dışındaki sapmalara uygulanan ek bedel

şeklinde ticari olarak yansıtılabilir.

Bu nedenle işletmenin yalnızca mevzuatı değil, elektrik tedarik ve enerji alım sözleşmelerindeki dengesizlik hükümlerini de incelemesi gerekir.

Tedarik sözleşmesinde hangi maddeler kontrol edilmeli?

Saatlik mahsuplaşmaya tabi bir GES veya tüketim grubu için sözleşmede özellikle şu konular açık olmalıdır:

1. Maliyet hangi fiyat veya formülle hesaplanıyor?

2. Üretim tahminini kim hazırlıyor?

3. Tahminlerin hangi saat ve yöntemle iletileceği belirtilmiş mi?

4. Tolerans bandı bulunuyor mu?

5. Eksik ve fazla üretim aynı şekilde mi fiyatlanıyor?

6. Portföy içi dengeleme avantajı müşteriye yansıtılıyor mu?

7. Üretim fazlası için uygulanacak alım fiyatı nasıl belirleniyor?

8. Veri eksikliği veya sayaç hatasında hangi değer esas alınıyor?

9. Düzeltme ve itiraz süreçleri nasıl yürütülüyor?

Özellikle “dengesizlik bedeli” ifadesinin sözleşmede bulunmaması, maliyetin uygulanmayacağı anlamına gelmeyebilir. Bedel enerji alım fiyatının içerisinde veya hizmet bedelinde dolaylı olarak yer alabilir.

Yeni sistemde işletmeler neyi takip etmeli?

Saatlik mahsuplaşma süreci için işletmelerin aylık raporlardan daha ayrıntılı bir kontrol yapısına ihtiyacı bulunuyor.

Teknik kontroller

• Saatlik üretim ve tüketim verileri,

• Eksik ve hatalı sayaç kayıtları,

• EIC ve tesisat numarası eşleşmeleri,

• Sayaç okuma periyodu,

• İnverter üretimi ile sayaç üretimi arasındaki fark,

• Şebekeye veriş ve şebekeden çekiş,

• İletişim ve veri kesintileri.

Mevzuat kontrolleri

• Mahsuplaşma grup numarası,

• Tarife ve SKTT durumu,

• Sözleşme gücü,

• Kalan bedelli üretim limiti,

• Sistem kullanım bedeline tabi üretim,

• YEKDEM’e bedelsiz katkıya konu durumlar,

• Bildirim ve düzeltme süreleri.

EPİAŞ dokümanına göre mahsuplaşma sonucunda sistem kullanım bedeli ödemeli üretim miktarı VKN ve grup numarası bazında şebeke işletmecileriyle paylaşılıyor. Ayrıca gerekli durumlarda üretimin kısmen veya tamamen YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak değerlendirilmesine ilişkin kayıtlar da LÜM içerisinde tutuluyor.

Finansal kontroller

• Saatlik mahsuplaşan enerji,

• Üretim fazlasının parasal karşılığı,

• Şebekeden çekilen enerjinin maliyeti,

• Sistem kullanım bedelleri,

• Tedarikçi tarafından yansıtılan dengesizlik bedeli,

• Sözleşme fiyatı ile gerçekleşen fatura arasındaki fark,

• Tahmin sapmasının finansal etkisi.

EnerwiseAI Bu Sürece Nasıl Katkı Sağlar?

• GES üretimi ile ilişkili tüketim tesislerini saatlik bazda karşılaştırır.

• Mahsuplaşan enerji, üretim fazlası, tüketim açığı, şebekeye veriş ve şebekeden çekiş değerlerini tek ekranda gösterir.

• Eksik veri, sayaç haberleşme kesintisi ve ölçüm uyuşmazlıklarını erken aşamada tespit eder.

• Tahmin edilen ve gerçekleşen üretim-tüketim verilerini karşılaştırarak sapmaları görünür hâle getirir.

• Çok lokasyonlu yapılarda üretim ve tüketim noktalarını grup bazında merkezi olarak yönetir.

• Mahsuplaşma sonuçları ile fatura verilerini karşılaştırarak kontrol ve doğrulama imkânı sağlar.

• Alarm, raporlama ve gösterge panelleri sayesinde kullanıcıların zamanında aksiyon almasını destekler.